Kort antwoord:
Stress is zelden de enige oorzaak.
Maar het is vaak de doorslaggevende factor.
Je hebt ingrediënten nodig.. Dat is iets anders dan “95% komt door stress”.
Dat behoeft wat meer uitleg dat soort percentages,
anders word het wetenschappelijk niet houdbaar als algemene uitspraak.
Wat we weten:
Stress is een krachtige modulator van ziekteprocessen.
Stress biologisch gezien?
Dan is stress is geen emotie.
Stress is een fysiologische reactie.
Het activeert:
- Het sympathisch zenuwstelsel
- De HPA-as (hypothalamus–hypofyse–bijnier-as)
- Cortisolafgifte
- Adrenaline
- Verandering in immuunactiviteit
- Verandering in bloedglucose
- Verandering in doorbloeding
Dat is nuttig.
Acute stress redt levens.
Wanneer wordt het problematisch?
Wanneer het:
- Chronisch wordt
- Niet kan ontladen
- Geen herstelmoment kent
- Samenvalt met slaaptekort, slechte voeding, toxische belasting
Dan verandert stress van adaptief naar ontregeling
Chronische stress kan:
- Laaggradige ontsteking verhogen
- Darmbarrière beïnvloeden
- Insulineresistentie bevorderen
- Schildklierconversie beïnvloeden
- Immuunbalans verschuiven
- Pijngevoeligheid verhogen
Dat is goed gedocumenteerd in psychoneuro-immunologie.
Maar let op:
Stress creëert niet zomaar een ziekte uit het niets.
Het beïnvloedt de kwetsbaarheid van een systeem.
En Genetica dan?
De uitspraak: “Mijn moeder had het dus ik krijg het ook”
is te simplistisch.
Genen zijn zelden een vaststaand lot.
Wat we inmiddels weten via epigenetica:
Genen worden aan- of uitgezet afhankelijk van:
- Omgeving
- Voeding
- Stressbelasting
- Slaap
- Beweging
- Toxines
Je erft geen ziekte.
Je erft gevoeligheden.
Stress kan die gevoeligheid activeren.
Maar zonder kwetsbaarheid gebeurt er vaak weinig.
En een ongeluk dan?
Een auto-ongeluk is geen stressziekte. Het is een vorm van stress
Een bacteriële infectie is geen stressverzinsel. Het is een vorm van stress
Een genetische mutatie is geen cortisolprobleem. Het is een vorm van stress
En dat kan vooraf gegaan zijn met (veel) stress en meer stress geven.. En er zijn:
- Traumatische oorzaken
- Infectieuze oorzaken
- Auto-immuunprocessen
- Degeneratieve processen
- Genetische syndromen
Stress verklaart hier niet alles.
En het is niet volledig om te suggereren dat alleen stress de oplossing is
Wat doet stress dan wél?
Stress verlaagt de adaptieve capaciteit. Freeze, fight and or Flight en je systeem gaat van Growth naar Protection dus geen Nurture meer
Je kunt het zien als:
De draagkracht van een systeem.
Als je draagkracht groot is,
kan je lichaam veel aan.
Als stress chronisch hoog is,
wordt de marge kleiner.
Dan kan iets kleins — infectie, voedingsfout, slaaptekort —
de druppel worden.
Niet omdat stress “de ziekte” is,
maar omdat het systeem minder buffer heeft.
Dus is 95% stress?
Nee, beter stress is voor 95% betrokken
Genuanceerd.
Dus:
Chronische stress is waarschijnlijk een van de meest onderschatte versterkers van ziekteprocessen.
Niet als enige oorzaak.
Wel als katalysator.
Een accuratere formulering zou zijn:
Ziekte ontstaat meestal multifactorieel:
- Genetische aanleg
- Omgevingsfactoren
- Voeding
- Infecties
- Toxines
- Leefstijl
- Stress
Stress is zelden de enige factor.
Maar vaak de factor die bepaalt
of een kwetsbaarheid zich daadwerkelijk manifesteert.
Het volwassen perspectief
Niet:
“Alles is stress.”
En ook niet:
“Stress is onzin.”
Maar:
Stress beïnvloedt de regulatiesystemen
die bepalen hoe goed jij kunt herstellen.
En uiteindelijk gaat ziekte vaak minder over één oorzaak
en meer over verlies van regulatie.
En regulatie is waar herstel begint.
