We zitten in de auto. Mijn vrouw zet een luisterboek op. Onderwerp: ADHD.
Altijd gevaarlijk. Niet vanwege ADHD — maar vanwege wat er daarna meestal gebeurt.
De stem van een psycholoog vult de auto, warm, overtuigd, wetenschappelijk verantwoord stemgeluid.
“Je bent je hersenen.”
Ik zit meteen mentaal in de 19e eeuw.
Daar staan ze weer hoor: de heren in lange jassen, met snorren en absolute zekerheid.
Descartes knikt tevreden vanuit 1800-nog-wat: “Ik denk, dus ik besta.”
En ergens daarnaast wordt de mens langzaam omgebouwd tot machine. Tandwieltje hier, chemisch stofje daar. Probleem? Schroefje aandraaien.
Wetenschap denkt namelijk ook graag dat denken hetzelfde is als begrijpen.
De ideale mens is geboren: biologisch verklaarbaar, chemisch corrigeerbaar en vooral… overzichtelijk.
De man in het luisterboek gaat verder.
“ADHD is biologisch. Je mist een stofje.”
Ah. Daar is-ie.
Het mystieke stofje.
Altijd een stofje.
Niet een ervaring.
Niet een levensverhaal.
Niet een zenuwstelsel dat reageert op een wereld die soms harder binnenkomt dan bedoeld.
Nee.
Een stofje.
En let op — tromgeroffel — het gaat om… dopamine.
Serieus stemgeluid. Wetenschappelijke pauze.
Maar dan begint mijn brein (of wie er ook denkt) lastige vragen te stellen.
Waar wordt dopamine eigenlijk het meest gemaakt?
Juist. In de darmen.
Dus wacht even.
Als jij je brein bent…
en dopamine grotendeels in je buik ontstaat…
Ben je dan je hersenen?
Of je binnenkant?
Of misschien gewoon je hand als je net een broodje vasthoudt?
Best ingewikkeld ineens, hè.
Maar nee, zegt het boek geruststellend:
wij zijn ons brein.
Want als je denkt, bén je je brein.
Dat is ongeveer alsof je zegt dat een piano de muziek is omdat er geluid uit komt.
Niemand vraagt zich af wie er speelt.
Of waarom het stuk soms sneller gaat.
Of waarom sommige piano’s reageren op hoe zacht of hard de wereld erop drukt.
Nee.
De piano mist gewoon een stofje.
En het mooiste?
Dit wordt verteld door een psycholoog.
In een wetenschappelijk boek.
Met volledige overtuiging.
Dit, dames en heren, is Denk Stof.
De overtuiging dat als we iets kunnen meten, we het ook begrijpen.
Dat als een scan oplicht, het mysterie opgelost is.
Dat bewustzijn ergens tussen twee hersenkwabben woont, netjes gelabeld.
Maar misschien — heel misschien — zijn we niet ons brein.
Misschien gebruiken we het.
Net zoals een violist een viool gebruikt.
Of een chauffeur een auto.
En misschien is ADHD geen ontbrekend stofje, maar een ander afgesteld systeem in een wereld die vooral van standaardinstellingen houdt.
Maar goed.
De man in het luisterboek praat verder.
Mijn vrouw luistert aandachtig.
En ik?
Ik zit naast haar, denkend.
Of ja… blijkbaar zijn mijn hersenen dat aan het doen.
🙂
