Niet stellig maar ook niet zo genuanceerd dat het zijn zeggingskracht verliest.
Hier is een blogstuk met spanning.
Is stress een ziekteveroorzaker?
(Of durven we het grotere verhaal aan?)
We leven in een wereld die houdt van uitersten.
Of ziekte is puur biologisch toeval.
Of ziekte is volledig stress.
Of ziekte is je overtuiging.
Zwart. Wit.
Maar het lichaam leeft niet in zwart-wit.
Het lichaam leeft in regulatie.
Stress is geen ziekte.
Maar het is ook niet “niets”.
Stress is een biologisch mechanisme.
Een overlevings(reactie)programma.
Wanneer jij dreiging ervaart — fysiek of emotioneel — gebeurt er iets concreets:
- Je hartslag verandert
- Je bloedverdeling verschuift
- Je immuunsysteem past zich aan
- Je hormonen veranderen
- Je genexpressie reageert
Dat is meetbaar.
Niet spiritueel.
Niet symbolisch.
Biochemisch.
En overtuiging dan?
Een overtuiging is geen gedachte die boven je lichaam zweeft.
Een overtuiging is een ingesleten neurologisch patroon. Je denkt ergens iets van of over en dat is zo. Punt
Als jouw systeem (jarenlang) “gevaar” registreert,
dan leeft jouw biologie in een verhoogde staat van paraatheid.
Dat beïnvloedt:
- Ontstekingsreacties
- Pijngevoeligheid
- Herstelcapaciteit
- Hormonale balans
- Darmdoorlaatbaarheid
- Slaapkwaliteit
Dat is geen poëzie.
Dat is neurofysiologie.
Maar hier zit de gevoeligheid
Wanneer we zeggen:
“Stress veroorzaakt ziekte”
kan dat voelen als:
“Het is jouw schuld.”
En dat is niet alleen onjuist,
het is biologisch onbegrip.
Stressresponsen zijn geen keuzes.
Ze zijn adaptaties.
Je systeem doet wat het denkt dat nodig is om te overleven. Vaak uit een database van al eerder ervaren “iets”
En toch…
We kunnen ook niet eerlijk ontkennen dat chronische stress een enorme regulator is van ziekteprocessen.
Niet als enige oorzaak.
Maar wel als versterker of begin.
Je kunt genetische aanleg hebben.
Je kunt een infectie oplopen.
Je kunt een ongeluk krijgen.
Maar hoe jouw lichaam daarop reageert — lees denkt
hoe sterk de ontsteking wordt,
hoe snel je herstelt,
hoe diep iets inslijt —
dat wordt mede bepaald door je regulatiesysteem.
En dat systeem is gevoelig voor stress.
En dan het echte probleem van zwart-wit denken
Wanneer alles genetisch is,
ben je machteloos. Voorbestemd en wat heeft het dan voor zin ..
Wanneer alles stress is,
ben je schuldig. Nog meer stress
Beide posities zijn onvolledig.
De werkelijkheid is relationeel.
Biologie × omgeving × ervaring × betekenis.
Niet één factor.
Een systeem.
Misschien is het beter te vragen:
Niet “Veroorzaakt stress ziekte?” want dat weten we al
Maar:
“Wat doet langdurige ontregeling met een biologisch systeem?”
En het antwoord is:
Het verlaagt de adaptieve capaciteit.
En ziekte ontstaat vaak wanneer adaptatie niet meer lukt. Van compensatie naar adaptatie en dan .. de rek eruit
Dus werkt nuance dan wel?
Ja.
Maar nuance zonder richting voelt leeg. Dat is niet volledig
Misschien is er meer:
Stress is geen allesverklarende boosdoener.
Maar chronische ontregeling is zelden onschuldig. Je weet wel (het) teveel
En overtuiging is geen magie. Magic
Maar perceptie stuurt fysiologie. Dat dan weer wel
Niet zwart.
Niet wit.
Maar een levend systeem dat voortdurend reageert.
En dát is misschien minder comfortabel dan een simpele verklaring.
Maar wel eerlijker.
