Ja, dit is eigenlijk een prachtig voorbeeld van iets wat in de psychologie bekend staat als: “de kaart is niet het gebied.”
Wat wij meemaken is niet alleen wat er gebeurt.
Wat wij meemaken is wat er gebeurt plus de betekenis die ons brein eraan geeft.
Het voorbeeld:
Feit:
- Vrijdag.
- Geen bloemen.
Zijn verhaal:
- File.
- Winkel dicht.
- Balen.
- Jammer voor haar.
Haar verhaal:
- Geen bloemen.
- Dus niet aan mij gedacht.
- Dus minder belangrijk.
- Dus minder liefde.
Zelfde gebeurtenis.
Twee compleet verschillende films.
En dan gebeurt er iets hilarisch menselijks.
Niemand reageert op de werkelijkheid.
Iedereen reageert op zijn eigen ondertiteling.
Ik gebruik hiervoor soms het beeld van een GPS.
Mensen denken dat ze naar de wereld kijken.
Maar eigenlijk kijken ze naar hun eigen navigatiesysteem.
De wereld zegt:
“Geen bloemen.”
De GPS zegt:
“Herberekenen… gebrek aan liefde gedetecteerd.”
En vervolgens rijdt iemand emotioneel een compleet andere afslag op.
Wat ik sterk vind aan observatie(s) is dat die lijstjes vaak onzichtbaar zijn.
Vraag iemand:
“Hoe weet je dat iemand van je houdt?”
Dan krijg je vaak een waslijst.
- bloemen
- appjes
- aandacht
- samen eten
- complimentjes
- knuffels
- tijd maken
- verjaardag onthouden
- koffie brengen
- enzovoort
En ergens onderweg wordt dat lijstje niet meer:
“Dit vind ik fijn.”
Maar:
“Dit is liefde.”
Dat is een enorm verschil.
Want dan wordt:
- geen appje = geen liefde
- geen bloemen = geen liefde
- iets vergeten = geen liefde
Terwijl de ander misschien juist denkt:
- hard werken voor het gezin = liefde
- de auto repareren = liefde
- de belasting doen = liefde
- de verwarming maken = liefde
Twee verschillende kaarten.
Zelfde gebied.
En hier wordt het interessant voor coaching.
Want die lijstjes zitten niet alleen op liefde.
Ze zitten overal.
Het lijstje van succes
- groot huis
- veel geld
- eigen bedrijf
- status
Het lijstje van gezondheid
- geen klachten
- 8 uur slapen
- 10.000 stappen
- lekker eten (eh uit eten ; )
Het lijstje van geluk
- altijd blij
- nooit stress
- altijd motivatie
Het lijstje van afvallen
- nooit trek
- nooit terugval
- altijd discipline
En het verraderlijke is:
Die lijstjes voelen niet als een mening.
Ze voelen als de waarheid.
Mensen zeggen niet:
“Volgens mijn lijstje houdt hij niet van me.”
Ze zeggen:
“Hij houdt niet van me.”
Dat voelt heel anders.
Daarom vind ik mijn term “waslijstjes” eigenlijk heel bruikbaar.
Want een waslijst heeft nog een eigenschap.
Je hebt hem ooit zelf gemaakt.
Je bent hem daarna vergeten.
En vervolgens ga je anderen beoordelen op iets waarvan zij niet eens weten dat het op jouw lijst staat.
Dat is ongeveer alsof je iemand een examen geeft zonder ooit het lesboek te laten zien laat staan school
Sciency sprinkel:
Ons brein doet dit omdat het een voorspellingmachine is.
Het probeert continu patronen te vinden. Het generaliseerd
Niet:
“Wat gebeurt er?”
Maar:
“Wat betekent dit?”
Dat bespaart energie. Ja ons brein is een beetje lui ik heb het gezegt, maar ja elke keer een banaan uitvinden is ook zo wat
Alleen ontstaat daardoor soms een situatie waarin de betekenis belangrijker wordt dan de gebeurtenis zelf.
Dan ontstaat de beroemde relatieformule:
Gebeurtenis → Betekenis → Emotie → Reactie
Terwijl de meeste mensen denken:
Gebeurtenis → Emotie
Nee.
Daartussen zit vaak een heel verborgen boodschappenlijstje.
Whiteboard-versie van Jethro:
GEBEURTENIS
Geen bloemen
|
V
WASLIJSTJE
(onzichtbaar)
Bloemen = Liefde
|
V
BETEKENIS
"Hij houdt niet van me"
|
V
GEVOEL
Teleurstelling
Irritatie
|
V
GEDRAG
Kortaf doen
|
V
RESULTAAT
Ruzie over iets
wat nooit is gezegdEn ondertussen zit de arme man in de auto te denken:
“Balen, die bloemenwinkel was dicht,net te laat.. stomme file.”
Terwijl zij thuis denkt:
“Nou lekker, ik ben blijkbaar niet belangrijk.”
Twee mensen.
Twee films.
Een gesloten bloemenwinkel.
Dat is misschien wel de meest menselijke superkracht én de meest menselijke bron van ellende tegelijk. 🌻🙂Had tie maar eerder bloemen moeten kopen, hoor ik iemand denken eh hoor ik het waslijstje denken
