Je lever vervet niet zomaar. Wat je stofwisseling ermee te maken heeft.
Leververvetting. Misschien heb je het bij toeval ontdekt tijdens een echo. Misschien waren je leverwaarden verhoogd bij een bloedonderzoek. Of misschien heb je al langer diabetes type 2, insulineresistentie of een grotere buikomvang. Of je hebt er over gehoord
En dan krijg je te horen: je hebt een vette lever.
En je denkt.. huh ik drink toch niet
Eh ik snap het niet
Maar wat betekent dat eigenlijk?
Wat is er aan de hand??
En misschien nog belangrijker: waarom gaat je lever vet opslaan? Wat gebeurt er in je lichaam? En wat kun je eraan doen?
Bij Beter Worden kijken we graag een stap verder dan alleen de plek waar een klacht zichtbaar wordt. Want een orgaan functioneert niet los van de rest van het lichaam.
En juist bij leververvetting is dat een bijzonder interessant verhaal.
Je lever: een metabole centrale
Je lever is een van de belangrijkste regelorganen van je lichaam.
Hij is dagelijks betrokken bij onder andere:
- De verwerking en opslag van glucose.
- De aanmaak en verwerking van vetten.
- De regulatie van cholesterol en triglyceriden.
- De verwerking van voedingsstoffen.
- De afbraak en omzetting van verschillende stoffen en geneesmiddelen.
- De aanmaak van belangrijke bloedeiwitten.
- De verwerking van afvalstoffen uit het lichaam.
Je kunt de lever eigenlijk zien als een grote metabole verwerkingscentrale.
Hij ontvangt voedingsstoffen vanuit de darm, verwerkt energie, slaat stoffen op en geeft ze weer af wanneer andere weefsels ze nodig hebben.
Wanneer die processen langdurig onder druk komen te staan, kan er iets veranderen: vet gaat zich ophopen in de levercellen.
Dat noemen we leververvetting.
Wat is NAFLD eigenlijk?
De term NAFLD staat voor Non-Alcoholic Fatty Liver Disease. In het Nederlands: niet-alcoholische leververvetting.
Tegenwoordig wordt voor metabool gerelateerde leververvetting steeds vaker de nieuwe naam MASLD gebruikt: Metabolic Dysfunction-Associated Steatotic Liver Disease.
Die naamswijziging is interessant, want hij legt meer nadruk op de metabole achtergrond van de aandoening.
Leververvetting is namelijk niet uitsluitend een kwestie van alcoholgebruik of het eten van vet voedsel.
Ook mensen die nauwelijks alcohol drinken, kunnen leververvetting ontwikkelen.
En dat kan samenhangen met onder andere:
- Insulineresistentie.
- Diabetes type 2.
- Overgewicht en vooral overtollig buikvet.
- Verhoogde triglyceriden.
- Een verstoorde glucosehuishouding. (Te) Veel suikerhoudende dranken en of fructose
- Andere cardiometabole risicofactoren.
Dat betekent niet dat iedereen met deze kenmerken leververvetting heeft. Wel zijn het belangrijke factoren om naar te kijken.
De verbinding tussen insuline, vet en je lever
Ja dit word interessant.
Insuline is een hormoon dat onder andere helpt om glucose vanuit het bloed beschikbaar te maken voor lichaamscellen.
Maar insuline heeft meer functies.
Het speelt ook een rol bij de opslag en verwerking van energie.
Bij insulineresistentie reageren bepaalde lichaamscellen minder goed op insuline. Het lichaam kan daarop reageren door meer insuline aan te maken.
Tegelijkertijd kunnen verschillende processen in de stofwisseling veranderen.
Denk bijvoorbeeld aan:
- De lever kan meer glucose blijven produceren.
- De aanmaak van nieuwe vetzuren in de lever kan toenemen.
- Vetweefsel kan meer vrije vetzuren afgeven.
- De verwerking en afvoer van vetten kan uit balans raken.
Het resultaat kan zijn dat er meer vet in de lever terechtkomt dan er wordt verbrand of afgevoerd.
Dat is een van de redenen waarom leververvetting zo sterk verbonden is met de metabole gezondheid.
Het gaat dus niet alleen om hoeveel vet je eet, maar ook om hoe je lichaam energie verwerkt, verdeelt, opslaat en gebruikt.
EN niet ieder vet is hetzelfde
Een belangrijk onderscheid is het verschil tussen onderhuids vet en visceraal vet.
Onderhuids vet bevindt zich direct onder de huid.
Visceraal vet bevindt zich dieper in de buikholte, rondom de organen.
Dit laatste vetweefsel is metabool actief. Het kan onder andere vrije vetzuren en signaalstoffen afgeven die invloed hebben op de insulinegevoeligheid en de stofwisseling.
Daarom vertelt alleen je lichaamsgewicht niet het hele verhaal.
Je buikomvang, bloedwaarden, glucosehuishouding en lichaamssamenstelling kunnen aanvullende informatie geven over je metabole gezondheid.
Eh van vetstapeling naar leverbeschadiging?
Leververvetting kent verschillende stadia.
Bij eenvoudige steatose is er sprake van vetophoping in de levercellen.
Bij een deel van de mensen ontstaat daarnaast ontsteking en beschadiging van levercellen. Dit heet MASH, de nieuwe benaming voor wat vroeger NASH werd genoemd.
Langdurige beschadiging kan leiden tot fibrose: de vorming van littekenweefsel.
Wanneer die littekenvorming vergevorderd is, kan cirrose ontstaan.
Belangrijk om te weten: niet iedereen met leververvetting ontwikkelt deze ernstige stadia. Het is juist belangrijk om tijdig te onderzoeken of er sprake is van fibrose en hoe groot het risico daarop is.
En je kunt leververvetting hebben zonder dat je het merkt
Een van de lastige eigenschappen van leververvetting is dat je er lange tijd weinig of niets van hoeft te merken.
Soms wordt het bij toeval ontdekt tijdens een echo of ander onderzoek.
Ook normale leverenzymen (waardes in je bloedtest) sluiten relevante leververvetting of fibrose niet volledig uit.
Daarom is het belangrijk om bij risicofactoren niet uitsluitend naar één bloedwaarde te kijken.
Artsen kunnen bijvoorbeeld gebruikmaken van bloedonderzoek, de FIB-4-score en zo nodig aanvullende beeldvorming zoals een FibroScan.
(Bespreek met je arts welk onderzoek in jouw situatie passend is).
Wat kun je zelf doen?
Hier is het hoopvolle gedeelte. Wat kunnen we zelf
Je stofwisseling is geen vaststaand gegeven. Verschillende processen kunnen verbeteren wanneer je structureel aan de juiste omstandigheden werkt.
Onderzoek en Europese richtlijnen wijzen onder andere op het belang van:
1. Voeding
Een passend voedingspatroon kan bijdragen aan verbetering van de metabole gezondheid en vermindering van levervet. Denk aan minder toegevoegde suikers, minder suikerhoudende dranken en een voedingspatroon met voldoende vezels (w.w .. ikwilafvallen) en volwaardige voedingsmiddelen.
2. Beweging
Beweging heeft voordelen die verder gaan dan calorieverbruik. Het kan de insulinegevoeligheid verbeteren en ook zonder aanzienlijk gewichtsverlies gunstig zijn voor de hoeveelheid vet in de lever.
3. Buikvet en lichaamssamenstelling
Wanneer overgewicht aanwezig is, kan geleidelijk en duurzaam gewichtsverlies de hoeveelheid levervet verminderen. Bij grotere gewichtsreducties kunnen ook ontsteking en fibrose verbeteren.
4. Slaap en dagelijkse gewoonten
Een gezonde dagindeling, voldoende slaap en regelmatige beweging ondersteunen de bredere metabole gezondheid. Ze zijn geen zelfstandige behandeling voor leververvetting, maar verdienen wel aandacht.
5. Onderliggende risicofactoren
Denk aan diabetes type 2, verhoogde triglyceriden, hoge bloeddruk en andere metabole verstoringen. Het is belangrijk om deze samen met je behandelaar goed te beoordelen en te behandelen.
Je lever hoeft niet gereinigd te worden. Je moet begrijpen wat hem belast. En wat je eerst moet doen..
Er zijn talloze producten die beloven je lever te reinigen, te ontgiften of te ondersteunen.
Maar een leverdetox is geen vervanging voor het aanpakken van de processen die leververvetting veroorzaken.
De interessante vraag is niet welk middeltje je kunt nemen om je lever schoon te maken.
De interessantere vraag is:
Welke omstandigheden in jouw lichaam zorgen ervoor dat er meer vet wordt opgeslagen dan verwerkt?
Daar begint het echte inzicht.
Beter Worden begint met een route
Wil je Beter Worden kijk dan naar gezondheid als een samenhangend geheel.
Niet één orgaan, één klacht of één symptoom staat centraal, maar de wisselwerking tussen verschillende systemen in het lichaam. Een quick fix of een lampje afplakken
Leververvetting is daar een mooi voorbeeld van.
Het kan aanleiding zijn om verder te kijken naar je glucosehuishouding, insulinegevoeligheid, buikvet, voeding, beweging en algehele metabole gezondheid.
Want als je begrijpt wat er speelt, kun je ook gerichter werken aan verbetering.
Niet (alleen) iets bestrijden wat (nog niet) zichtbaar is, maar werken aan de omstandigheden die eraan bijdragen of veroorzaken
Dat is het verschil tussen symptoombestrijding en metabool denken.
En dat is waar het bij Beter Worden begint.
Beter Worden – Begrijp je lichaam. Ontdek wat je kunt beïnvloeden. Zet (kleine) stappen richting een betere gezondheid.
