| Je wordt meestal niet ziek “zomaar”. Je wordt ziek wanneer de omstandigheden waaronder je lichaam moet functioneren, gedurende kortere of langere tijd, de grens van compensatie en herstel overschrijden.
En dan ontstaat er een interessant verschil tussen mensen.
De één snel, de ander veel later
Twee mensen kunnen ogenschijnlijk hetzelfde doen en toch een totaal ander verloop krijgen.
Niet omdat de één “sterk” is en de ander “zwak”, maar omdat hun beginsituatie en belastbaarheid verschillen.
Denk aan:
aanvoer → verwerking → gebruik → belasting → herstel → compensatie
Iedere persoon heeft daarin andere marges.
De één kan jarenlang compenseren.
De ander raakt veel eerder uit balans.
En weer een ander merkt pas iets wanneer de reserve al behoorlijk is aangesproken.
Het lichaam kan namelijk heel lang verbergen dat het moeite heeft
Dat is misschien wel het verraderlijke.
Je kunt denken:
“Er is niets aan de hand, want ik functioneer.”
Maar functioneren kan betekenen:
“Mijn lichaam is dit nog aan het compenseren.”
Dat is niet hetzelfde. Het zit in de bosjes
Je kunt bijvoorbeeld lange tijd een bepaalde verstoring opvangen door hormonale aanpassingen, verandering van stofwisseling, andere verdeling van energie, verhoogde productie van bepaalde stoffen of simpelweg door reserves aan te spreken.
Tot het niet meer voldoende lukt.
Dan zie je ineens iets aan de buitenkant.
Klacht.
Meting.
Symptoom.
Diagnose.
En dan lijkt het alsof de ziekte daar begonnen is. Ineens, het overvalt je
Terwijl dat helemaal niet noodzakelijk zo is.
Dus ziekte kan er ongeveer zo uitzien
1. Belasting
Er komt iets binnen of gebeurt iets waardoor het systeem moet reageren.
↓
2. Aanpassing
Het lichaam past zich aan.
↓
3. Compensatie
Het lichaam houdt de boel draaiende.
↓
4. Herhaalde belasting
Dezelfde omstandigheden blijven terugkomen.
↓
5. Herstel wordt belangrijker
Er is meer onderhoud en herstel nodig.
↓
6. Reserve wordt aangesproken
Het lichaam heeft minder speelruimte.
↓
7. Compensatie wordt steeds duurder
Meer systemen moeten meehelpen om hetzelfde resultaat te bereiken.
↓
8. De grens wordt bereikt
De compensatie is niet meer voldoende.
↓
9. Het wordt zichtbaar
Nu noemen we het een probleem, aandoening of ziekte. Adaptatie schiet tekort of lukt niet meer
En daarom kan het lijken alsof iemand:
“ineens ziek werd.”
Terwijl er onder de oppervlakte misschien al veel langer iets aan het veranderen was.
En dan de wat vreemde zin: “de één heel snel, de ander uiteindelijk ook”
Daar zou ik niet automatisch “uiteindelijk ook” van maken. Biologisch gezien wat te stellig.
Scheikundig, natuurkundig.. Ja; je zou wel kunnen zeggen:
Dezelfde ongunstige omstandigheden leiden niet bij iedereen op dezelfde snelheid tot problemen. Verschillen in aanleg, leeftijd, leefomgeving, eerdere belasting, herstelvermogen en andere factoren beïnvloeden hoeveel compensatieruimte iemand heeft.
En dát maakt het juist zo interessant.
Want “ik ken iemand die dit al veertig jaar eet en nergens last van heeft” is geen bewijs dat de omstandigheden voor iedereen onschadelijk zijn.
Net zoals:
“Deze brug heeft twintig jaar zonder onderhoud gestaan en hij staat nog.”
niet vertelt hoeveel reserve er nog in de constructie zit.
En misschien is de mooiste vraag daarom niet:
“Waardoor word je ziek?”
Maar:
“Welke voorwaarden moet je lichaam jarenlang verdragen voordat het niet meer voldoende kan compenseren?” Adaptatie te kort schiet
Dan verschuift het gesprek van het mysterieuze overvallen.. ziekte als ineens gebeurtenis naar ziekte als proces.
En dát sluit precies aan op alles wat we in deze blog aan het uitpakken waren. Word vervolgt..
